Punctum in MoMa New York

Musea bezoeken is niet altijd even eenvoudig. Sterker nog, het is een kunst op zich. Hoe ga je om met al die kunst om je heen, de naambordjes, de stroom van informatie, de vele mensen om je heen die van zaal naar zaal slenteren? Hoe kies je wat je wilt zien, wat is je doel?

Musea bezoeken is niet altijd even eenvoudig. Sterker nog, het is een kunst op zich. Hoe ga je om met al die kunst om je heen, de naambordjes, de stroom van informatie, de vele mensen om je heen die van zaal naar zaal slenteren? Hoe kies je wat je wilt zien, wat is je doel?

Tijdens mijn bezoek aan New York City in de Verenigde Staten, was mijn keuze voor een bezoek aan MoMa (Museum of Modern Art) snel gemaakt. Een niet zo opvallend gebouw in het hart van Manhattan, waar je niet voor de architectuur heen hoeft te gaan, maar juist voor de grote hoeveelheid aan kunst van grote en kleinere namen. Maar zoveel verdiepingen kunst – alsnog moet je daar een keuze maken wat je graag wilt zien. En het duurde dan ook niet lang voordat ik overweldigd was. Prachtige kunstwerken die ik kende van foto’s waren nu te bekijken van dichtbij, van de zijkant.

Een van de manieren die als leidraad kunnen dienen bij het kijken en ervaren van kunst, en uiteindelijk ook bij het maken er van: namelijk het fenomeen ‘punctum’. Dit is een term die bij Roland Barthes in zijn boek ‘Camera Lucida’ naar voren komt, en volgens mij een handige term is om uit te leggen wat Kunst met een hoofdletter is, en wat niet. En tevens is het ook een leidraad voor tijdens het bezoeken van musea…

Barthes leert ons dat er twee onderdelen van kunst zijn, namelijk studium en punctum.
Studium is het gedeelte dat de vaardigheden van de kunstenaar laat zien. Het is de intentie van de kunstenaar, de context van de tijd en de cultuur waarin we het zien, het is de vaardigheid van de kunstenaar om de elementen bij elkaar te brengen die samen een betekenis geven aan het geheel. Dat is wat ik wel kunst zonder hoofdletter noem. Een schilderij, een muziekstuk dat perfect is uitgevoerd met gebruik making van de
mogelijkheden die de kunstenaar tot zijn of haar beschikking had. Studium wekt je interesse, het is mooi, het is perfect, maar je kunt er aan voorbij lopen als kijker. Het laat geen herinnering achter. Helaas is dit het niveau van veel dat wij ‘kunst’ noemen, dat de kijker probeert te benaderen, maar het veel te veel probeert. Er gebeurt niets.

Maar dat is nog geen Kunst (met hoofdletter). Want sommige Kunst raakt de maker, de
kijker. En dat doen raken is iets dat niet gepland kan worden, dat niet berekend of bedacht kan worden. Het is iets dat gebeurt, dat je overkomt. Het is de speldenprik in je ziel, welke je niet meer kunt vergeten. Het is iets persoonlijks, een subjectief onderdeel van je observatie, maar het is er en je kunt er niet meer omheen. Plotseling worden naamkaartjes overbodig, ik hoef geen inleiding te horen over de omstandigheden van de kunstenaar. Het werk zelf heeft betekenis gekregen, voor mij, misschien wel om mij zelf. Dit is wat ‘punctum’ wordt genoemd door Barthes. Het is wat ik zelf als leidraad gebruik voor mijn keuzes wanneer ik in een museum loop.

Ik loop en loop maar door, vluchtig beschouwend, kijkend maar wachtend op wat er gebeurt. En dan gebeurt het, soms. Heel soms. En dan sta ik minutenlang voor een schilderij en rollen de tranen over mijn wangen. Achteraf weet ik de naam van de kunstenaar niet eens. Maar ik heb iets ervaren dat alleen Kunst kan laten ervaren.

dsc_0077

 

 

Author: Nobyeni

Freelance Philosopher (PhD). Writer. Thinker. Interested in radical change and human being. Playwright. Dutch World citizen. Lover of books, language, art and coffee.

1 thought on “Punctum in MoMa New York”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s