On Europe’s Future

I am part of the top-% of the highly educated people. Yet never have I taken one class or seminar on economics, leaving me in the dark about what macro & micro economics look like and how these processes are deeply connected to political history and our future. It was time to change that, so I started reading.

I am part of the top-% of the highly educated people. Yet never have I taken one class or seminar on economics, leaving me in the dark about what macro & micro economics look like and how these processes are deeply connected to political history and our future.

With the encroaching crisis of 2008, and the many attempts the media has made to explain this crisis to the ignorant mass to which I counted myself, I did realize something was wrong – why would governments and the European Union decide to lend money to bankrupt banks and countries, money that would instantly be used to pay off other loans of the same institutions that were so ‘generously’ offering the new loans? Why would they not invest these in the backbone of what makes a country – the people actually doing the work, trying to keep their jobs and feeding their family? (Let alone take care all those without work!) I didn’t understand, but these governments must know what they were doing, right? Or not? I had no idea. Continue reading “On Europe’s Future”

Recensie: “Sterven voor een idee” / Of: Over levenskunst

Een vorm van kunst die me na aan het hart ligt is de levenskunst, een specifiek filosofische kijk op het leven, filosofie en kunst. Binnen de levenskunst gaat het erom dat kunst en filosofie niet zomaar dingen zijn waar je over praat, maar het zijn performatieve zaken. Je hele leven is een belichaming er van.

Continue reading “Recensie: “Sterven voor een idee” / Of: Over levenskunst”

Recensie: ‘Jij zegt het’ door Connie Palmen

Een boek om nog lang over na te denken.

Het meest recente boek van Connie Palmen (Prometheus, 2015) heeft voor redelijk wat ophef gezorgd. Een roman, een vertelling, over de beroemde liefdesrelatie tussen het dichtersduo Sylvia Plath en Ted Hughes. Een liefde die voor altijd is getekend door de zelfmoord van Plath.

Plath liet Ted Hughes en haar twee kleine kinderen achter, en de media indertijd smulden er van. Nog steeds wordt Plath vereerd door vrijgevochten vrouwen. Hughes werd afgeschilderd als de boeman, die de feministe en dichteres Plath van de mogelijkheid tot leven beroofde. Hij was degene die vreemd ging, die zijn vrouw achterliet om te zorgen voor de kinderen. Het boek van Palmen is een terugblik van Hughes. Een terugblik op zijn tijd met Plath. Een bijzonder boek, dat een uitgebreide reflectie oproept.

Continue reading “Recensie: ‘Jij zegt het’ door Connie Palmen”

Recensie: In naam van God – geweld en religie

Eerder gepubliceerd op Zinweb.nl

Het nieuwste boek van Karen Armstrong is vanaf afgelopen woensdag in Nederlandse vertaling in de boekwinkels te vinden. Een zeer actueel boek, nu de discussie over de verhouding tussen geweld en religie weer hernieuwd is opgelaaid.

Continue reading “Recensie: In naam van God – geweld en religie”

Recensie: Welke verandering is nodig? Naomi Klein’s ‘No Time’ (deel 2)

In het boek ‘No Time – Verander nu, voor het klimaat alles verandert‘ van Naomi Klein wordt er in ruim 600 pagina’s uit de doeken gedaan waarom de huidige koers van leven en samenleven destructief is voor de aarde. Eerder (recensie deel 1) had ik het al over de vraag of duurzame markt geld mag opleveren. Nu de vraag wat voor soort verandering nodig is, om het klimaatvraagstuk op te lossen.

Hoopvol
Laat ik voorop stellen dat voor Naomi Klein het klimaatvraagstuk niet een onoplosbaar probleem is, dat we onomkeerbaar in een verval zijn geraakt en dat we nu maar van de omgeving moeten genieten op onze weg naar beneden. Nee. Volgens Naomi biedt dit vraagstuk – meer nog dan de financiële crisis – ons de mogelijkheid te laten zien wat we kunnen als mensheid. Maar het vraagt wel om actie. En wel nu.

Het gaat niet om geld
Continue maakt ze duidelijk dat het niet gaat om eenvoudigweg er heel veel geld tegenaan te gooien. Hoewel sommige politici dat wel zeggen, zoals Cameron reageerde op weer een overstroming in Engeland – dat geen geld gespaard zou blijven om het land er bovenop te laten komen. Zelfs als we gezamelijk ook zo’n houding zouden creeëren ten opzichte van het klimaat: dat is niet wat effectief zal werken.

“De uitdaging is dus niet simpelweg veel geld uitgeven en veel van het beleid omgooien, maar anders, radicaal anders, gaan denken om die veranderingen een schijn van kans te bieden. Op het moment worden vrijwel alle serieuze pogingen om in te spelen op de klimaatverandering lamgelegd door de overwinning van de marktlogical, met haar ethos van dominantie en felle concurentie.” (pag.33)

Nieuw wereldbeeld
Wat is er dan wel nodig? Er zal “een nieuw wereldbeeld moeten ontstaan waarin we de natuur, andere naties en onze eigen buren niet als tegenstanders zien, maar als partners in een groots projects waarbij we elkaar wederzijds opnieuw uitvinden.” (idem)

“Dit is een verschuiving die niet alleen het kapitalisme aanvecht, maar ook de bouwstenen van het materialism dat voorafging aan het moderne kapitalisme, een mentaliteit die ook wel ‘extractivisme’ wordt genoemd.” (pag.35) “Extractivisme is een niet-wederkerige, op overheersing gerichte relatie met de aarde, een relatie van alleen maar nemen.” (pag.195)

Rentmeesterschap
We moeten dus af van het idee dat alles maar beschikbaar is voor ons genot, omdat we de wereld kunnen beheersen. Ze raakt daarbij een gevoelige snaar, legt ze uit, omdat er veel conservatieve (gelovige) groepen zijn die vinden dat ze nu eenmaal heer en meester zijn over de aarde, dat die is geschapen voor de mensheid om profijt van te trekken.

Daartegenover stelt Naomi een idee van rentmeesterschap: nemen, maar ook zorgen voor herstel en toekomstig leven. Hoewel ze niet zo ver gaat, zou ook daar een religieuze fundering voor gevonden kunnen worden, bijvoorbeeld in de parabel van de rentmeester.

this_changes_everything

Verandering van ideologie
Maar voornamelijk drukt Naomi ons op het hart dat we voor een keuze staan. “We kunnen er voor kiezen deze planetaire waarschuwing van de klimaatverandering ter harte te nemen en van koers te veranderen, niet alleen de emissieklif uit de weg te gaan, maar ook de logica die ons in razende vaart op die afgrond af stuurde.” (pag.75)

“De klimaatverandering blaast het ideologische fundament van het hedendaagse conservatisme op. Je kunt een geloofsstelsel dat collectieve actie verguist en de oorlog verklaart aan alle regulering van het bedrijfsleven en aan de publieke zaak, onmogelijk in overeenstemming brengen met een probleem dat vraagt om collectieve actie op ongekende schaal, en om een spectaculaire beteugeling van de marktkrachten die grotendeels verantwoordelijk zijn voor het veroorzaken en verergeren van de crisis.” (pag.54)

Als een buffel
In het boek wordt Henry Red Cloud aangehaald, een leider van de indiaanse Lakota Nation en ondernemer die indiaanse jongeren opleidt tot zonne-ingenieurs. “Hij vertelt dat er tijden zijn dat we tevreden moeten zijn met kleine stapjes voorwaarts en dat er andere tijden zijn waarin je ‘moet rennen als een buffel’. En de tijd dat we moeten rennen is nu aangebroken.” (pag.34)

Wordt vervolgd…

Naomi Klein
No Time – Verander nu, voor het klimaat alles verandert
Uitgeverij De Geus
605 bladzijdes

Boekrecensie: No Time – Naomi Klein (deel 1)

Mag een duurzame markt geld opleveren?

Wat er vooraf ging aan Naomi Klein’s nieuwe boek

Naomi Klein is een journaliste die niet veel boeken schrijft, maar telkens als er eentje het daglicht ziet, brengt dat een hele storm teweeg. Ze bijt zich namelijk helemaal vast in een onderwerp en haalt de onderste steen boven. En niet om mensen te vermaken, maar omdat ze voelt dat de onderwerpen die ze aansnijdt zo belangrijk zijn, dat iedereen er van moet weten.

Naomi Klein bracht in 1999 al ‘No Logo’ uit, over de gevolgen van de globalisering voor de producten die wij kopen. Over de omstandigheden waaronder die gemaakt worden, bijvoorbeeld. Dat is nog steeds een belangrijk probleem in de wereld, Naomi Klein was een van de eerste die het onder de aandacht bracht.

Ook haar boek ‘The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism’ was voor vele mensen een eye-opener. Het gaat in tegen de ideeën van bijvoorbeeld Nobelprijswinnaar Milton Friedman die pleiten voor een extreme vorm van laissez-faire. Volgens Klein gaat zo een economische strategie ten koste van alle normen en waarden in een samenleving.

No Time

En nu heeft Naomi Klein een boek uitgebracht onder de titel “No Time – Verander nu, voor het klimaat alles verandert” (ook al in het Nederlands te verkrijgen). Daarin gaat ze in op het urgente probleem van de klimaatverandering en hoe we daar met zijn allen niet genoeg mee bezig zijn om deze een halt toe te roepen.

images

Geld investeren, geld verdienen

Ze stelt dat er gelukkig steeds meer manieren komen om op een duurzame manier aan energie te komen. Dat vergt soms een hele investering, maar op die manier dragen we wel ons steentje bij aan het behalen van de doelstellingen van 2030 – zorgen dat we onder de 2 graden verwarming van de aarde blijven.

Maar ze is het niet eens met de conclusie die mensen daaruit trekken. Volgens sommige mensen gaat het namelijk allemaal best wel de goede kant op. Veel mensen, ook kapitalisten, investeren immers in een vernieuwing van energie-opwekkers, waarbij het niet groen genoeg kan zijn. Steeds vaker lezen we berichten over uitvindingen die worden gedaan, die eigenlijk helemaal niet zo duur zijn. Dat is toch eigenlijk heel erg mooi? Groene energie opwekken, en nog goed voor de portemonnee ook!

Verandering van denken

Volgens Naomi Klein is dat helemaal nog niet zo makkelijk te stellen. Prima dat er mensen zijn die heel rijk worden van het op de markt brengen van zonnepanelen en aanverwante producten die groene stroom opleveren. Maar, zo stelt ze in haar nieuwe boek No Time, we zijn niet aan groene energie aan het doen omdat het zo goed is voor onze portemonnee. We zullen moeten kijken naar wat er nodig is – een verviervoudiging van het aantal reducties in uitstootgassen. En het kan best wel eens zo zijn, dat dat deels ten koste van onze portemonnee gaat…

“We zitten klem” zo schrijft Naomi, “omdat de acties die ons de beste kans bieden om de ramp af te wenden – en die de overgrote meerderheid ten goede zouden komen – uitest bedreigend zijn voor een elitaire minderheid die onze economie, ons politieke proces en de belangrijkste mediakanalen in haar macht heeft.” (p.28)

Wordt vervolgd… lees hier deel 2 van de bespreking.

nieuw-naomi-klein--no-time-onotimeterverzending-0

Naomi Klein
No Time – Verander nu, voor het klimaat alles verandert
Uitgeverij De Geus
605 bladzijdes